TL;DR
Czym jest CMS? To system zarządzania treścią, który pozwala tworzyć i edytować strony WWW bez konieczności programowania od zera. Korzysta z niego już ponad 67% stron w internecie (z czego absolutnym liderem jest WordPress).
3 główne typy systemów CMS:
Open source (np. WordPress, Joomla) – darmowy kod, ogromna społeczność, ale wymaga własnego hostingu i samodzielnej konfiguracji.
Closed source (autorskie) – zamknięty kod, oprogramowanie "szyte na miarę", często bardzo drogie.
SaaS (np. Shopify, Wix) – oprogramowanie jako usługa w chmurze (abonament).
Zalety i wady modelu SaaS:
Plusy: Maksymalna wygoda. Dostawca zajmuje się hostingiem, aktualizacjami i bezpieczeństwem. Wystarczy założyć konto i używać wizualnego edytora.
Minusy: Brak własności kodu (strona należy do dostawcy), ograniczone możliwości zaawansowanej personalizacji oraz stosunkowo wysokie koszty abonamentowe.
Zalety i wady standardowego CMS (na własnym hostingu):
Plusy: Całkowita niezależność, 100% kontroli nad kodem, nieograniczone możliwości personalizacji i zazwyczaj niższe koszty bazowe.
Minusy: Wymaga wiedzy technicznej przy konfiguracji, a odpowiedzialność za zabezpieczenia i aktualizacje leży po stronie właściciela strony.
Wniosek: Wybór zależy od priorytetów. Jeśli cenisz pełną niezależność – wybierz standardowy CMS. Jeśli zależy Ci na bezobsługowej wygodzie – postaw na SaaS.
Opracowywanie strony całkowicie od podstaw to coraz rzadsza praktyka – zamiast tego wiele osób i firm stawia na gotowe rozwiązania, które wystarczy zmodyfikować pod kątem swoich potrzeb. W tym celu wykorzystuje się przede wszystkim oprogramowanie typu CMS, czyli systemy zarządzania treścią. Warto wiedzieć, że dzielą się one na kilka typów: różnice mogą dotyczyć między innymi sposobu hostowania, przy którym mamy do wyboru standardowy, samodzielny hosting oraz rozwiązania SaaS.
Co to jest CMS?
Skrót „CMS” rozwija się jako „Content Management System”, czyli „system zarządzania treścią”. Termin ten opisuje stronę internetową ze specjalnie przygotowanym panelem administracyjnym, który umożliwia publikowanie i edytowanie zawartości na witrynie.
W praktyce jednak funkcjonalność takiego oprogramowania jest często znacznie bardziej rozbudowana. Przy większości systemów tego typu możemy liczyć na wbudowane wsparcie w zakresie bezpieczeństwa, obsługi kont użytkowników czy modyfikowania wyglądu strony; do tego dochodzą także liczne wtyczki, które oferują jeszcze więcej funkcji.
Jak podaje W3Techs, obecnie już 67,1% stron internetowych na całym świecie korzysta z systemów CMS. Takie rozwiązanie nie bez powodu cieszy się sporą popularnością – głównymi argumentami jest łatwość użytkowania i możliwość prostego dostosowania strony do swoich potrzeb. Nie każdy system tego typu działa jednak w ten sam sposób; przed stworzeniem własnej strony internetowej warto zapoznać się z kilkoma najważniejszymi różnicami.
Ciekawostka
Wśród systemów CMS zdecydowanie największą popularnością cieszy się WordPress, który „napędza” aż 43,1% internetu (W3Techs).
Jakie wyróżniamy rodzaje CMS-ów?
Oprócz wspomnianego już WordPressa istnieją setki, jeśli nie tysiące różnych CMS-ów. Do najbardziej znanych należą Drupal, Joomla, Squarespace i Wix, a także kilka rozwiązań stworzonych pod kątem sklepów internetowych – w tym Shopify, PrestaShop czy OpenCart. Wszystkie z nich nieco się różnią; nie tylko pod względem funkcjonalności, lecz także samego sposobu działania. Oprogramowanie tego typu można pogrupować w trzy podstawowe kategorie.
Open source CMS – systemy z otwartym kodem źródłowym („open source”), dostępne przeważnie za darmo; czasami twórcy oferują płatne wersje z dodatkowymi funkcjami. Wyróżnia je bezpośredni dostęp do kodu, który umożliwia programistom z całego świata wnieść swój wkład w projekt. Choć pobieranie i instalacja są niemal zawsze darmowe, zazwyczaj będziemy musieli zapłacić m.in. za rozszerzenia czy dodatkowe wsparcie.
Closed source CMS– jest to w zasadzie przeciwieństwo powyższego rodzaju: w tym przypadku kod źródłowy jest zamknięty, a projekt jest rozwijany wyłącznie przez jedną firmę lub grupę programistów. Korzystanie z takiego systemu najczęściej wymaga dość sporych opłat, często w formie licencji, jednak w zamian można otrzymać oprogramowanie perfekcyjnie dostosowane do potrzeb danej firmy.
SaaS CMS – nazwa takiego rodzaju systemu zarządzania treścią pochodzi od „Software as a Service”, co oznacza „oprogramowanie jako usługę”. Mowa o systemach opartych przede wszystkim na chmurze, które oferują szereg gotowych komponentów do wykorzystania przez twórców witryn. Płatność odbywa się w formie subskrypcji, a kod źródłowy jest niedostępny dla użytkownika.
Co wyróżnia systemy CMS typu SaaS?
Warto jeszcze raz zaznaczyć, że działanie systemów typu SaaS w dużej mierze opiera się na wykorzystaniu usług cloud. To spora różnica w stosunku do standardowego podejścia do tworzenia stron internetowych, które zakłada wykorzystanie własnej przestrzeni serwerowej i samodzielny hosting. W tym przypadku oprogramowanie jest oferowane jako kompletny pakiet. Zarówno panel administracyjny, jak i wszelkie narzędzia do zarządzania stroną, a także pełna obsługa hostingu są obsługiwane przez firmę odpowiedzialną za dany CMS.
Takie podejście wiąże się zarówno z pewnymi zaletami, jak i wadami – podobnie jak hosting na własną rękę. Przed podjęciem decyzji dobrym pomysłem będzie zapoznanie się z mocnymi i słabymi stronami obydwóch rozwiązań.
Jakie są zalety systemów SaaS?
CMS SaaS to przede wszystkim wygoda. Stworzenie strony wymaga zazwyczaj po prostu założenia konta i podania kilku istotnych informacji, a jej wygląd może być przeważnie modyfikowany w wizualnym edytorze. Do tego możemy liczyć na automatyczne aktualizacje, dzięki czemu witryna jest cały czas zabezpieczona. Podobnie jak w przypadku standardowych CMS-ów, twórcy stron mają ponadto do dyspozycji szeroki wybór różnych rozszerzeń, które zmieniają lub uzupełniają funkcjonalność witryny.
Wady modelu SaaS
Dla wielu twórców stron największą wadą będzie brak bezpośredniej kontroli nad stroną – faktycznym właścicielem witryny zawsze jest w tym przypadku dostawca oprogramowania. Oznacza to jednocześnie, że nie możemy liczyć na tak szerokie możliwości personalizacji, jak w przypadku innych rozwiązań, co można uznać za kolejny minus takiego podejścia. Do tego dochodzą stosunkowo wysokie koszty – w zamian za wyższe opłaty możemy jednak liczyć na wspomnianą już wygodę i łatwość obsługi.
Wady i zalety standardowego, samodzielnie hostowanego systemu CMS
Czy warto zatem postawić na zwykły CMS na własnym serwerze? Takie rozwiązanie może sprawdzić się w wielu przypadkach – do zalet należy zaliczyć nieograniczony dostęp do kodu strony oraz możliwość praktycznie dowolnej personalizacji wyglądu i funkcjonalności witryny. Nie można pominąć także kosztów, które są przeważnie niższe niż w przypadku oprogramowania SaaS. Zależnie od wybranego rozwiązania możemy także liczyć na szerokie wsparcie społeczności przy rozwiązywaniu ewentualnych problemów – można to zauważyć szczególnie przy najpopularniejszych CMS-ach, takich jak WordPress.
Wady takiego rozwiązania to bardziej skomplikowana konfiguracja, często wysokie koszty najciekawszych rozszerzeń i szablonów, a niekiedy także słabsze zabezpieczenia niż w przypadku stron opartych na systemach SaaS. Jakie rozwiązanie zatem sprawdzi się w przypadku Twojej witryny? Odpowiedź na to pytanie będzie zależeć od wielu kwestii – w szczególności od potrzeb i charakterystyki danej strony. W tym przypadku dość ciężko jest podać konkretną odpowiedź: obydwa podejścia mają zarówno swoje plusy, jak i minusy, przez co wybór jednego z nich wymaga dokładnej analizy.